Historia KWK „Jowisz” w Wojkowicach związana jest z prowadzonymi w latach 1902-1907 badaniami geologicznymi, które prowadził na terenie nieczynnej już kopalni inżynier Henryk Czeczot. Przeprowadzone przez niego badania geologiczne i odwierty badawcze potwierdziły istnienie złóż węgla kamiennego pod Wojkowicami. Te badania zapoczątkowały powstanie kopalni, którą budowano od 1907 do 1910 roku. Dzięki zgłębieniu dwóch szybów „Karol” i „Edward”, powstaniu kolejnych obiektów kopalnianych, w listopadzie 1912 roku wydobyto pierwszą tonę węgla z KWK „Jowisz”, która fedrowała „czarne złoto” aż do 2000 roku.








W kolejnych latach kopalnia „Jowisz” była rozbudowywana, dzięki czemu wzrastało wydobycie węgla kamiennego /1913 rok – 19,5 tys. ton, 1938 rok – 496 tys. ton/. W latach 1915-1917 powstała normalnotorowa linia kolejowa, która połączyła kopalnie ze stacją Grodziec oraz sortownia, a w 1918 roku przy kopalni uruchomiono własną elektrownię, z kolei w 1919 roku wybudowano szyb wentylacyjny „Jan”, przemianowany później na „Alfons”. Wraz z rozbudową obiektów przemysłowych, rozpoczęto także budowę domów mieszkalnych dla robotników, których na początku lat trzydziestych XX wieku pracowało w kopalni około 3 tysiące.
W czasie okupacji niemieckiej nastąpiła zmiana nazwy kopalni z „Jowisz” na „Jupiter”, a zakład przejął pruski koncern „Preussag” (Preussische Berkwerks-und Hütten A.G. w Berlinie). Po zakończeniu II wojny światowej kopalnia powróciła do dawnej nazwy w ramach Dąbrowskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego. Największe wydobycie KWK „Jowisz” zanotowała w 1979 roku – około 1,9 mln ton wydobytego węgla kamiennego.
Po zmianach ustrojowych i gospodarczych w Polsce, podobnie jak inne kopalnie, również KWK „Jowisz” znalazła się w trudniej sytuacji materialnej. W 1997 roku zdecydowano się na bazie kopalni i zatrudnionych w niej pracowników powołać spółki, które odpowiedzialne były za wydobycie węgla, wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej czy zajmujące się administrowaniem zasobów mieszkaniowych i działalnością produkcyjno-usługową na rzecz kopalni. Największą z powołanych nowych spółek był Zakład Górniczy „Wojkowice” Sp. z o.o., który na polu górniczym o powierzchni 4,3 kmkw prowadził dalszą eksploatację węgla kamiennego i zatrudniała około 1200 pracowników.
Dawną KWK „Jowisz” postawiono w stan likwidacji 1 listopada 1999 roku, a trzy lata po powołaniu Zakładu Górniczego „Wojkowice”, 30 kwietnia 2000 roku wyjechała ostatnia tona węgla kamiennego. Ostatecznie zakład przestał działać w 2002 roku.
Na terenie KWK „Jowisz” działały następujące szyby kopalniane:
Szyb pomocniczo – wentylacyjny „Karol”;
Szyb zjazdowo-wydobywczy „Edward”;
Szyb wentylacyjny „Jan” przemianowany na „Alfons”;
Szyb podsadzkowo-wentylacyjny „Alfred”.
Zdjęcia:
Wojkowice Komorne. Centrala elektryczna kopalni „Jowisz”, Autor: Altman Bronisław. Fot. Altman Stanisław, Wydawca: Zakład Fotograficzny „Bracia Altman”, Miejsce wydania: Sosnowiec, Data wydania: [po 1918], Źródło: Fot. 11425 I, Lokalizacja oryginału: Biblioteka Śląska, Katowice, Domena publiczna (public domain);
Wojkowice Komorne, kopalnia Jowisz. Widok na elektrownię i sortownię, Autor: Altman Bronisław. Fot. Altman Stanisław, Wydawca: Zakład Fotograficzny „Bracia Altman”, Miejsce wydania: Sosnowiec, Data wydania: [po 1918], Źródło: Fot. 11422 I, Lokalizacja oryginału: Biblioteka Śląska, Katowice, Domena publiczna (public domain);
Wojkowice Komorne, Kopalnia „Jowisz”. Widok ogólny ; Wojkowice Komorne, Kopalnia „Jowisz”, Autor: Altman Bronisław. Fot. Altman Stanisław, Wydawca: Zakład Fotograficzny „Bracia Altman”, Miejsce wydania: Sosnowiec, Data wydania: [po 1918], Źródło: Fot. 11802/1 I, Lokalizacja oryginału: Biblioteka Śląska, Katowice, Domena publiczna (public domain);
Wojkowice Komorne. Elektrownia kopalni „Jowisz”, Autor: Altman Bronisław. Fot. Altman Stanisław, Wydawca: Zakład Fotograficzny „Bracia Altman”, Miejsce wydania: Sosnowiec, Data wydania: [po 1918], Źródło: Fot. 11421 I, Lokalizacja oryginału: Biblioteka Śląska, Katowice, Domena publiczna (public domain);
Wojkowice Komorne. Elektrownia kopalni „Jowisz”, Autor: Altman Bronisław. Fot. Altman Stanisław, Wydawca: Zakład Fotograficzny „Bracia Altman”, Miejsce wydania: Sosnowiec, Data wydania: [po 1918], Źródło: Fot. 11412 I, Lokalizacja oryginału: Biblioteka Śląska, Katowice, Domena publiczna (public domain);
Pozostałości po KWK „Jowisz” w Wojkowicach. Zdjęcia z 2024 roku, fot. Tomasz Sanecki.
