Wojenni dowódcy – marszałek Harold Alexander

Harold Alexander, brytyjski marszałek polny, uczestnik I wojny światowej, w czasie II wojny światowej kierował operacją „Dynamo”, której celem była ewakuacja wojsk alianckich z Francji, a także walczył w Afryce Północnej oraz był współdowodzącym operacji „Husky”, czyli inwazji na Sycylii.

Harold Alexander urodził się 10 grudnia 1891 roku w Londynie. W 1911 roku wstąpił do Royal Military Academy w Sandhurst oraz Gwardii Irlandzkiej. W czasie I wojny światowej był członkiem Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego. Walczył m.in. pod Ypres, a za zasługi został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej, najwyższym odznaczeniem nadawanym we Francji. W latach 1918-1919 wziął udział w wojnie domowej na Łotwie, a następnie służył w Turcji oraz na Gibraltarze.

Po powrocie do Wielkiej Brytanii podjął naukę w Staff College w Camberley oraz Imperial Defence College, zaś w latach 1934-1938 służył w Indiach. Wraz z wybuchem II wojny światowej Harold Alexander został dowódcą 1. Dywizji, która weszła w skład Brytyjskich Sił Ekspedycyjnych wysyłanych do Francji. Po klęsce Francji i okrążeniu sił alianckich w rejonie Dunkierki, Alexander dowodził operacją „Dynamo”, której celem była ewakuacji m.in. żołnierzy brytyjskich i polskich do Anglii. W lipcu 1940 roku powierzono mu obronę południowej Anglii, a w 1942 roku został wysłany przez premiera Churchilla do Birmy, jak również otrzymał awans na generała. W 1942 roku został mianowany dowódcą wojsk brytyjskich na Bliskim Wschodzie.

W 1943 roku uczestniczył w konferencji w Casablance, gdzie powierzono mu dowodzenie 18 Grupą Armii walczącą w Afryce Północnej, z którą brał udział m.in. podczas walk w Tunezji. W tym samym roku był współdowodzącym w operacji „Husky”, czyli inwazji na Sycylię, a następnie w 1944 roku dowodził 15. Grupą Armii. W jej składzie był 2. Korpus Polski generała Władysława Andersa, który walczył pod Monte Cassino. W grudniu 1944 roku Harold Alexander został awansowany do stopnia marszałka. W 1945 roku odebrał 2 maja 1945 kapitulację wojsk niemieckich we Włoszech. 

Warto wspomnieć, że 24 maja 1944 roku dowódca II Korpusu Polskiego generał Władysław Anders został odznaczony brytyjskim Orderem Łaźni, a dekorację w imieniu brytyjskiego króla Jerzego VI dokonał dowódca alianckiej 15. Grupy Armii we Włoszech generał Harold Alexander. W trakcie uroczystości w Cervaro we Włoszech, Harold Alexander wypowiedział słynne słowa, w których oddał hołd polskim żołnierzom mówiąc:

„Jeżeliby mi dano do wyboru pomiędzy jakimikolwiek żołnierzami, których chciałbym mieć pod swoim dowództwem, wybrałbym was, Polaków”

Po wojnie w 1946 roku został mianowany gubernatorem Kanady. Do Wielkiej Brytanii powrócił w 1952 roku, aby objąć stanowisko ministra obrony w rządzie Winstona Churchilla. Stanowisko ministra obrony pełnił do 1954 roku.

Marszałek Harold Alexander zmarł w wieku 77 lat, 16 czerwca 1969 roku w Slough w Wielkiej Brytanii.

Harold Alexander został odznaczony m.in. polskim Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyżem Wojskowym, Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej oraz Krzyżem Wielkim Orderu Łaźni.

2 Korpus Polski w bitwie o Monte Cassino, Generałowie Władysław Anders (1. z lewej) i Bronisław Duch (2. z lewej) w towarzystwie nierozpoznanych żołnierzy, data wydarzenia: 1944-05, miejsce: Monte Cassino, sygnatura: 24-422-3, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna

Zdjęcia:

2 Korpus Polski w bitwie o Ankonę, Marszałek Harold Alexander odznacza gen. Bronisława Rakowskiego, data wydarzenia: 1944 rok, sygnatura: 24-481, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna;

Generał Kazimierz Sosnkowski wśród żołnierzy 2 Korpusu Polskiego po zajęciu Ankony – na zdjęciu Generałowie Harold Alexander (1. z prawej) i Oliver Leese (2. z prawej) składają gratulacje gen. Kazimierzowi Sosnkowskiemu (1. z lewej) i gen. Władysławowi Andersowi (2. z lewej). Na mundurach brytyjczyków widać oznaki rozpoznawcze 2 Korpusu Polskiego, a na mundurze gen. Andersa oznakę 8 Armii i Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino, data wydarzenia: 1944-07-19, miejsce: Ankona, sygnatura: 24-480-3, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna;

2 Warszawska Dywizja Pancerna w defiladzie pod Loreto, na zdjęciu Gen. Bronisław Rakowski w czołgu M4 Sherman „Kizil-Ribat” przed trybuną honorową. Na trybunie stoją m.in.: marszałek Harold Alexander (2. z prawej), gen. Władysław Anders (3. z prawej) i gen. Zygmunt Szyszko-Bohusz (1. z lewej), data wydarzenia: 1945-08-15, miejsce: Loreto, sygnatura: 24-537-11, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna;

Pobojowisko po bitwie o Monte Cassino – zniszczenia, jeńcy i chowanie poległych – Ruiny klasztoru. Widoczne ocalałe krużganki, data wydarzenia: 1944-05, miejsce: Monte Cassino, autor: Rutowska Grażyna, zespół: Archiwum Grażyny Rutowskiej, sygnatura: 40-Z-1-14, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna;

2 Korpus Polski w bitwie o Monte Cassino, Generałowie Władysław Anders (1. z lewej) i Bronisław Duch (2. z lewej) w towarzystwie nierozpoznanych żołnierzy, data wydarzenia: 1944-05, miejsce: Monte Cassino, sygnatura: 24-422-3, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna;

Ruiny klasztoru na Monte Cassino po zakończeniu walk, data wydarzenia: 1944-05, miejsce: Monte Cassino, sygnatura: 24-452-6, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna.

Przewijanie do góry