Tadeusz Kutrzeba, generał dywizji Wojska Polskiego, komendant Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, uczestnik walk w kampanii polskiej we wrześniu 1939 roku, dowódca wojsk polskich w bitwie nad Bzurą.
Kutrzeba urodził się 1886 roku w Krakowie. W wieku dziesięciu lat został przyjęty do Wojskowej Szkoły Realnej w Wiedniu, gdzie rozpoczęła się jego kariera wojskowa. Ukończył Wojskową Akademię Techniczną, po czym rozpoczął służbę w armii austro-węgierskiej w 9. Batalionie Saperów w Krakowie.
W czasie I wojny światowej służył na froncie serbskim, a następnie rosyjskim i włoskim. Do Wojska Polskiego wstąpił wraz z odzyskaniem przez Polskę niepodległości w listopadzie 1918 roku. Wziął udział między innymi w operacji kijowskiej w 1920 roku, a także był szefem sztabu Frontu Południowo – Wschodniego, Frontu Środkowego oraz od bitwy pod Warszawą w sierpniu 1920 roku szefem sztabu 2. Armii Wojska Polskiego.
W okresie II Rzeczypospolitej Polskiego pełnił od grudnia 1926 roku funkcję zastępcy szefa Sztabu Generalnego, otrzymał w marcu 1927 roku awans do stopnia generała brygady. Od listopada 1928 do września 1939 roku był komendantem Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W marcu 1939 roku awansował do stopnia generała dywizji i został inspektorem armii, a następnie dowódcą armii Poznań.
W czasie kampanii polskiej we wrześniu 1939 roku dowodził w największym starciu wojsk polskich i niemieckich od 9 września w bitwie nad Bzurą. Wojska armii Poznań generała Tadeusza Kutrzeby i Pomorze generała Władysława Bortnowskiego starły się z niemiecką 8. Armią generała Johannesa Blaskowitza i 10. Armią generała Waltera von Reichenaua.
Po zakończeniu bitwy gen. Kutrzeba wraz z ocalałą częścią armii przebił się do walczącej stolicy, gdzie 22 września został mianowany zastępcą dowódcy Armii Warszawa. 27 września z upoważnienia dowództwa obrony Warszawy brał udział w rozmowach kapitulacyjnych, a 28 września 1939 roku o godzinie 13.15 w budynku fabryki Skody na Rakowcu gen. Tadeusz Kutrzeba i gen. Johannes Blaskowitz podpisali akt kapitulacji Warszawy.
Po dostaniu się do niewoli był od 1939 do 1945 roku przetrzymywany przez Niemców w obozach w Hohnstein, Koenigstein i Murnau. Po wyzwoleniu przez armię amerykańską wyjechał do Londynu, gdzie został przewodniczącym Komisji Historycznej Kampanii Wrześniowej.
Generał Tadeusz Kutrzeba zmarł w wyniku choroby nowotworowej w Londynie 8 stycznia 1947 roku. W 1957 roku jego prochy przewieziono do Polski i pochowano w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Zdjęcia:
Pułkownik Tadeusz Kutrzeba – fot. sytuacyjna, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, data wydarzenia: 1925 rok, sygnatura: 1-W-259-2, domena publiczna;
Kutrzeba Tadeusz, płk – fot. sytuacyjna, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, data wydarzenia: 1925 rok, sygnatura: 1-W-259-1 , domena publiczna;
Gen. Tadeusz Kutrzeba i gen. Johannes Blaskowitz (z prawej) udają się na rozmowy w sprawie kapitulacji Warszawy, 27 września 1939 roku, źródło: Centralne Archiwum Wojskowe, za Wikimedia Commons, domena publiczna;
Generał Tadeusz Kutrzeba (w środku) w otoczeniu niemieckich oficerów przechodzi przed frontem kompanii reprezentacyjnej, data wydarzenia: 1935-05, sygnatura: 1-W-1814-1, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe.