Michaił Tuchaczewski należał do grona najwybitniejszych dowódców Związku Radzieckiego. Był uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej, w której odnosił sukcesy militarne, aż do porażki w bitwie warszawskiej w sierpniu 1920 roku. W Rosji po śmierci Lenina i pod rządami Stalina objął najwyższe stanowiska w państwie. Był wojskowym, który rozumiał zmiany, jakie zachodziły w sztuce militarnej, dlatego też w okresie międzywojennym dokonał zmian w armii radzieckiej, rozwijając wojska powietrznodesantowe czy pancerne.
Urodził się w 1893 roku w Aleksandrowskoje w rodzinie ziemiańskiej, posiadającej niewielki majątek Aleksandrowskoje w guberni smoleńskiej. W 1911 roku rozpoczął edukację w szkole wojskowej w Moskiewskim Korpusie Kadetów, a następnie uczył się w Aleksandrowskiej Szkole Oficerskiej pod Moskwą, którą ukończył w 1914 roku. Karierę wojskową rozpoczął w Siemionowskim Pułku Gwardii Cesarskiej w Petersburgu, z którym wyruszył na front w trakcie I wojny światowej.
W czasie I wojny światowej walczył w ramach Frontu Południowo-Zachodniego pod Iwangorodem. Za wybitne zasługi na froncie otrzymał Order Świętego Włodzimierza z Mieczami 4 klasy i Order Świętej Anny. Zimą 1915 roku dostał się do niemieckiej niewoli pod Łomżą (przetrzymywany był w obozie jenieckim na granicy z Holandią), z której udało mu się zbiec dopiero w sierpniu 1917 roku i przedostać do Rosji. Tam po wojnie wstąpił do Armii Czerwonej. Podczas wojny domowej w Rosji odnosił sukcesy zarówno z Korpusem Czechosłowackim, ale także wybitnymi dowódcami wojsk „Białych” – admirałem Aleksandrem Kołczakiem i gen. Antonem Denikinem. Był również jednym z głównodowodzących w wojnie polsko – bolszewickiej, otrzymując w kwietniu 1920 roku nominację na dowódcę Frontu Zachodniego.
14 maja 1920 roku rozpoczął kontrofensywę na froncie północno-wschodnim, gdzie prowadził działania bojowe m.in. przeciwko VII Brygadzie Rezerwowej. 4 lipca 1920 roku rozpoczął z rejonu Białorusi znad Auty i Berezyny kolejną ofensywę, przejmując tym samym inicjatywę strategiczną w wojnie. Jako dowódca Frontu Zachodniego doszedł z wojskami Armii Czerwonej do Warszawy, gdzie rozegrała się bitwa warszawska, decydujące starcie w wojnie polsko-bolszewickiej, w której poniósł klęskę, podobnie jak w bitwie nad Niemnem, co przesądziło o zwycięstwie Polski w całej wojnie. Po wojnie Tuchaczewski wytykał błędy Józefowi Stalinowi popełnione w czasie wojny w 1920 roku, czego przyszły wódz Związku Radzieckiego nigdy nie wybaczył Tuchaczewskiemu.
Mimo klęski w wojnie polsko – bolszewickiej Michaił Tuchaczewski nie stracił zaufania Włodzimierza Lenina i nadal piastował najwyższe stanowiska w Armii Czerwonej. W 1921 roku był odpowiedzialny za stłumienie buntu marynarzy w Kronsztadzie oraz odpowiadał za krwawe stłumienie antybolszewickiego powstania Aleksandra Antonowa na Tambowszczyźnie.
W 1925 roku został szefem Sztabu Generalnego, następnie dowódcą Leningradzkiego Okręgu Wojskowego. Przyczynił się do rozwoju Armii Czerwonej, która w latach trzydziestych XX wieku stała się jedną z najpotężniejszych armii na świecie wyposażoną w broń pancerną, lotnictwo, a Tuchaczewski był inicjatorem badań nad wykorzystaniem broni rakietowej.
W 1934 roku został zastępca ludowego komisarza do spraw wojskowych i morskich, zaś w 1935 roku w wieku 42 lat został marszałkiem ZSRR. Dwa lata później, w 1937 roku był jedną z ofiar stalinowskich czystek w Armii Czerwonej. Wraz z nim na ławie oskarżonych zasiadło 11 czerwca 1937 roku siedmiu wysokich rangą oficerów. Ich proces i śmierć przypieczętowały los tysięcy innych współtowarzyszy. Trybunał Sądu Najwyższego po kilkugodzinnym procesie uznał oskarżonych za winnych złamania przysięgi wojskowej, zdrady RKKA i Ojczyzny oraz postanowił pozbawić ich wszystkich stopni wojskowych, w tym oskarżonego Tuchaczewskiego stopnia Marszałka Związku Sowieckiego. Jeszcze tego samego dnia, 11 czerwca Michaił Tuchaczewski został skazany na karę śmierci i rozstrzelany na Łubiance.
Warto podkreślić, że Michaił Tuchaczewski podczas procesu został również oskarżony o związki z wywiadem niemieckim i planowanie zamachu stanu w Moskwie. Dokumenty, które świadczyły o planowanym zamachu stanu dostarczyła III Rzesza, a sprawą kierował zastępcą Himmlera – Reinhard Heydrich. Niemcom nie było na rękę zbliżenie Związku Radzieckiego z zachodnimi demokracjami, a usunięcie elity Armii Czerwonej miało później wpływ na sukcesy Wehrmachtu na początku agresji na ZSRR w 1941 roku. Mimo tego faktu należy podkreślić, że czystka w Armii Czerwonej była zaplanowana przez Józefa Stalina. Przywódca ZSRR widział w dowódcach sowieckich zagrożenie, które należało zlikwidować, dlatego zdecydował się na walną rozprawę i czystki w armii, mimo jej ogromnego osłabienia, co było już widoczne podczas wojny zimowej, a więc konfliktu radziecko-fińskiego w latach 1939-1940.
Zdjęcia:
Michaił Tuchaczewski, źródło: za Wikimedia Commons, domena publiczna;
Marszałek ZSRR Michaił Tuchaczewski, delegat ZSRR na pogrzeb króla Wielkiej Brytanii Jerzego V w oknie wagonu w Warszawie, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, data wydarzenia: 25 stycznia 1936, sygnatura: 1-D-2081;
Michaił Tuchaczewski, autor: Dua Kopl (1898-1942), adres wydawniczy: Warše: Grošn-bibljotek, 1934 („Pośpiech”), miejsce wydania: Warše, sygnatura: 294.359, źródło: Biblioteka Narodowa Polona, domena publiczna.