Monumentalne budynki zaprojektowane przez słynnych kuzynów Emila i Georga Zillmannów przypominają nam o dawnej świetności Rozbarku, gdzie wydobywano nie tylko węgiel kamienny, ale również rudę cynku i ołowiu. To właśnie w Rozbarku działała jedna z najstarszych kopalń w Bytomiu, a także jeden z największych zakładów górniczych rud cynku i ołowiu. Dzisiaj po tych nieczynnych już zakładach przemysłowych pozostałe piękne obiekty, a także wiele interesujących ciekawostek, którymi podzieli się podczas prelekcji bytomski historyk Tomasz Sanecki.
Zapraszamy w piątek, 30 stycznia o 17:00 do Hotelu przy Skarpie w Bytomiu-Rozbarku przy ul. Kilara 29a na wykład „Rozbark – miejsce wydobycia węgla kamiennego, cynku i ołowiu oraz dolomitu”. Wstęp wolny!
Podczas prelekcji Tomasz Sanecki zaprezentuje historię kopalni węgla kamiennego „Rozbark” /dawnej „Heinitzgrube”/, KWK „Łagiewniki” włączonej do KWK „Rozbark” w 1971 roku, a także dzieje wydobycia rudy cynku i ołowiu – Zakłady „Deutsch-Bleischarley-Grube”, czyli późniejsze Zakłady Górnicze im. Juliana Marchlewskiego i „Zakłady Górnicze Nowy Orzeł Biały”. Wykład będzie okazją do zaprezentowania archiwalnych zdjęć, przedstawienia wielu ciekawostek związanych z przemysłem górnictwa węgla kamiennego oraz rud cynku i ołowiu w Rozbarku. Nie zabraknie także ciekawostek związanych z fedrującą w sąsiedztwie Rozbarku KWK „Łagiewniki”, która powstała na początku XIX wieku i fedrowała węgiel aż do 1971 roku, gdy połączono ją z KWK „Rozbark”.
Bytom nie tylko stał na węglu
Historia Bytomia nierozerwalnie związana jest z górnictwem, które zwłaszcza w XIX i XX wieku miało ogromny wpływ na losy miasta. Bogate złoża rud cynku i ołowiu, ale przede wszystkim węgla kamiennego eksploatowane na terenie Bytomia przyczyniły się do rozwoju gospodarczego miasta, które w XX wieku stało się jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych na Górnym Śląsku. Powstające nowe kopalnie, a także zakłady okołogórnicze były także źródłem pracy dla tysięcy nowych pracowników, którzy przyjeżdżali na Śląsk w poszukiwaniu lepszego życia oraz zarobków, co z kolei wpływało na strukturę społeczną. Wokół nowych zakładów i firm powstawały także dzielnice i osiedla górnicze, ośrodki kultury oraz kluby i sekcje sportowe, ale również nowe szkoły ukierunkowane na kształcenie wykwalifikowanej kadry, na którą w dobie rozwoju przemysłowego na Śląsku było ogromne zapotrzebowanie.
Podczas prelekcji bytomski historyk Tomasz Sanecki zaprezentuje niezwykle cenne i mało znane fotografie poświęcone historii górnictwa w Rozbarku, a które udało się autorowi odnaleźć w niemieckich czasopismach z okresu międzywojennego, jak również Narodowym Archiwum Cyfrowym i Śląskiej Bibliotece Publicznej. Prawdziwą perełką są jednak zdjęcia oryginalnych dokumentów i rysunków z widocznymi budynkami dawnych kopalni na terenie Rozbarku oraz wycinki z polskich gazet, które relacjonowały wydarzenia w bytomskich kopalniach.
W trakcie wykładu będą dostępne bezpłatne ulotki poświęcone historii górnictwa węgla kamiennego w Rozbarku i Łagiewnikach – KWK „Rozbark” i KWK „Łagiewniki” oraz rud cynku i ołowiu, w których znalazły się najważniejsze i najciekawsze informacje o kopalni „Fiedlersglück” /„Bolko”/ oraz „Deutsch-Bleischarley-Grube”.
Prelekcja „Rozbark – miejsce wydobycia węgla kamiennego, cynku i ołowiu oraz dolomitu” to pierwszy z wykładów z cyklu „Dziedzictwo Poprzemysłowe Bytomia – Kopalnie i Zakłady Górnicze”. Zadanie to zostało dofinansowane jako inicjatywa oddolna w ramach projektu „Zielony Kwartał KWK Rozbark – Edukacja Zielona Transformacja”.
Kolejna prelekcja „Sucha Góra – dawny ośrodek wydobycia srebra, dolomitu oraz cynku i ołowiu” odbędzie się również w Hotelu przy Skarpie w Bytomiu-Rozbarku 13 lutego 2026 roku o godz. 17:00.
#FunduszeUE, #FunduszeEuropejskie
Poniżej zdjęcia „Deutsch-Bleischarley-Grube” oraz KWK „Rozbark” /dawnej „Heinitzgrube”/, źródło: Śląska Biblioteka Cyfrowa.
