Łęczyca, obecnie miasto w województwie łódzkim nad rzeką Bzurą, należała do jednego z najważniejszych miast dawnego Królestwa Polskiego, a także jest stolicą historycznej ziemi łęczyckiej oraz ziemi łęczycko-sieradzkiej. Z kolei Tum to niewielka wieś w powiecie łęczyckim, która słynie z pochodzącego z 1161 roku zespołu archikolegiaty pw. NMP i św. Aleksego, uznanej w 2022 roku za Pomnik Historii. Świątynia w Tumie jest zabytkiem o szczególnym znaczeniu dla kultury i dziedzictwa polskiego. Należy nie tylko do najważniejszych zabytków w stylu romańskim w Polsce, ale związana jest z doniosłymi wydarzeniami z historii Polski, wśród których był zjazd w Łęczycy w 1180 roku za panowania Kazimierza Sprawiedliwego. To właśnie w Tumie podczas zjazdu – uważanego przez część historyków za pierwszy sejm w Polsce – za ceną ustępstw na rzecz kościoła, podjęto decyzję o zakończeniu formalnie istnienia zasady senioratu w Polsce, a swoją władzę w kraju utwierdził Kazimierz Sprawiedliwy i jego potomkowie.
Królewskie miasto Łęczyca
Łęczyca to oprócz miejsca, gdzie odbywały się historyczne wydarzenia w dziejach Polski, również jedno z najstarszych miast, bowiem lokowane było w 1267 roku. W połowie XIV wieku król Kazimierz Wielki wzniósł tutaj zamek królewski oraz otoczył miasto murami obronnymi. W XV wieku miasto odegrało ważną rolę również w zmaganiach Królestwa Polskiego z zakonem krzyżackim. To właśnie w Łęczycy 15 grudnia 1433 roku w trakcie wojny polsko-krzyżackiej król Władysław Jagiełło podpisał dwunastoletni rozejm z krzyżakami.
Miasto do połowy XVII wieku odgrywało istotną rolę jako ośrodek polityczny, handlowy i usługowy. Sytuacja Łęczycy zmieniła się po „Potopie” szwedzkim. Miasto we wrześniu 1655 roku zostało zajęte przez wojska szwedzkie i częściowo zniszczone. Swojej pozycji Łęczyca już nie odzyskała, a po rozbiorach Polski znalazła się w granicach Królestwa Prus.
Do Polski Łęczyca wróciła po uzyskaniu w 1918 roku niepodległości przez Polskę. W 1925 roku wybudowano dworzec kolejowy po otwarciu linii kolejowej łączącej Łódź z Kutnem. Po II wojnie światowej w 1955 roku w Łęczycy rozpoczęto wydobywanie rudy żelaza oraz powołano do życia Łęczyckie Zakłady Górnicze, które do końca lat osiemdziesiątych XX wieku wydobywały cenny kruszec.
Odwiedzając Łęczycę oprócz znajdujących się tutaj zabytków jak: zamku piastowskiego, w którym przebywali m.in. Władysław Jagiełło i Kazimierz Jagiellończyk, Ratusza wzniesionego w latach 1787-1790, Rynku, a także kościoła parafialnego pw. św. Andrzeja oraz zachowanej wieżę XIV-wiecznych fortyfikacji miejskich Łęczycy, pełniącej obecnie funkcję dzwonnicy kościelnej parafii pw. św. Andrzeja, warto odwiedzić pobliski Tum, w którym odbywały się historyczne wydarzenia w dziejach średniowiecznej Polski.
Tum – miejsce historycznych wydarzeń w dziejach Polski
Będąc w Łęczycy koniecznie warto odwiedzić znajdującą się około 3 km od miasta archikolegiatę pw. NMP i św. Aleksego. Świątynia konsekrowana w 1161 roku należy do jednego z najcenniejszych zabytków architektury romańskiej w Polsce. Do połowy XVI wieku kolegiata była miejscem wielu zjazdów książęcych i synodów kościelnych, m.in.: w 1180 roku oraz w 1285 roku. Warto wspomnieć, że podczas konsekracji świątyni w Tumie uczestniczyli najważniejsi polscy książęta jak: Bolesław Kędzierzawy, Henryk Sandomierski, Kazimierz Sprawiedliwy oraz biskupi: krakowski, wrocławski, mazowiecki i kruszwicki.
Archikolegiata w Tumie padła również ofiarą częstych najazdów na ziemie polskie. Była niszczona przez Litwinów w XIII wieku, Krzyżaków w XIV wieku oraz Szwedów w XVIII wieku, a także ucierpiała podczas bitwy nad Bzurą we wrześniu 1939 roku. Warto dodać, że jeszcze przed II wojną światową podejmowane były prace zabezpieczające. Po wojnie od 1948 roku pracami nad odbudową świątyni, zniszczoną wskutek działań wojennych, kierował Jan Koszczyc-Witkiewicz. Na przełomie XX i XXI wieku prowadzono kolejne prace związane z ratowaniem jednego z najcenniejszych romańskich zabytków w Polsce, który 4 kwietnia 2022 roku rozporządzeniem prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej został uznany za Pomnik Historii.
