Dolny Śląsk to jeden z najpiękniejszych, ale również owiany największymi tajemnicami region Polski. To właśnie tutaj od 1943 roku w Górach Sowich Niemcy rozpoczęli realizację prac budowlanych na ogromną skalę pod kryptonimem „Riese” /pol. „Olbrzym”/. Budowa kompleksu nigdy nie została ukończona, jednak pozostało po nim wiele niedokończonych podziemnych kompleksów, z których część została udostępniona turystom. Wśród nich są Sztolnie Walimskie – kompleks „Rzeczka” oraz kompleks „Włodarz”.
Sztolnie Walimskie – kompleks „Rzeczka” oraz kompleks „Włodarz” są dwoma z siedmiu dobrze znanych podziemnych kompleksów wchodzących w skład „Riese”. Oprócz wspomnianych kompleksów „Rzeczka” i „Włodarz”, są to również: „Osówka”, „Jugowice”, „Soboń”, „Gontowa” oraz „Zamek Książ”. Budowę kompleksu „Riese” Niemcy rozpoczęli w 1943 roku, jednak prace projektowe związane z powstaniem kompleksów były prawdopodobnie prowadzone już wcześniej. Początkowo generalnym wykonawcą robót budowlanych była spółka Wspólnota Przemysłowa Śląsk /niem. Schlesiche Industriegemeinschaft AG/, zaś w kwietniu 1944 roku nadzór nad pracami przejąła Organizacja Todta /niem. Organisation Todt, OT/, a na potrzeby prowadzonych prac zaczęły powstawać obozy pracy /niem. Arbeitslager/ o nazwie „Riese”, zaś siła robocza pochodziła z obozu koncentracyjnego w Rogoźnicy /niem. Gross-Rosen/. Odnośnie przeznaczenia kompleksu „Riese” do dziś kwestia ta nie została wyjaśniona, a najbardziej powszechną hipotezą jest budowa kolejnej Kwatery Głównej Adolfa Hitlera /niem. FHQ – Führerhauptquartier/.
Sztolnie Walimskie – kompleks „Rzeczka” wydróżony został pod górą Ostra i składa się z trzech równoległych do siebie sztolni o długości od 70 do 100 metrów, które połączone są ze sobą halami. Z kolei kompleks „Włodarz” wybudowany w masywie góry „Włodarz” /niemiecka nazwy góry „Wolfsberg”/, jest największym z obiektów w ramach projektu „Riese”. Długość korytarzy to ponad 3 000 metrów, z których część pozostaje pod wodą, a podczas zwiedzania obiektu atrakcją jest pokonywanie części trasy dla turystów łodziami.
Warto wspomnieć, że na temat kompleksu „Riese” powstało już wiele publikacji, w których autorzy opierając się na dokumentach, relacjach świadków oraz materiałach związanych z eksploracją tych terenów wysnuli różne hipotezy dotyczące przeznaczenia tych obiektów: na kwaterę Führera, fabryki zbrojeniowe, tajne ośrodki naukowe, gdzie mogłaby powstać broń atomowa czy miejsca, gdzie hitlerowscy dygnitarze mieli zamiar ukryć depotyzy III Rzeszy. Można również przyjąć stwierdzenie, że budowa „Riese” przerosła możliwości III Rzeszy i była jedną z największych porażek Organisation Todt, która była odpowiedzialna za jej realizację.
Galeria zdjęć: Sztolnie Walimskie – kompleks „Rzeczka” oraz kompleks „Włodarz”, fot. Tomasz Sanecki
