Jeszcze w połowie XIX wieku Bytom zamieszkiwało niecałe 5 tys. mieszkańców, jednak już na początku XX wieku, a więc pięćdziesiąt lat później, ludność miast wzrosła dziesięciokrotnie. Niewątpliwie na szybki wzrost liczby ludności miał wpływ dynamiczny rozwój przemysłu w Bytomiu, który na przełomie XIX i XX wieku stał się jednym z największych i najważniejszych ośrodków przemysłowych na Śląsku. Wpływ przemysłu na rozwój Bytomia w XIX i XX wieku będzie tematem kolejnej prelekcji bytomskiego historyka Tomasza Saneckiego. Zapraszam do Hotelu przy Skarpie w środę 13 maja o 17.00. Wstęp wolny!
Od małego miasteczka do potężnego ośrodka miejskiego z rozwiniętym przemysłem
W1850 roku liczba ludności Bytomia wynosiła 4 932 mieszkańców. W 1900 roku Bytom liczył już 51 404 mieszkańców a w 1931 liczba mieszkańców przekroczyła 100 tys. mieszkańców. Dynamiczny rozwój miasto zawdzięczało powstającym w drugiej połowie XIX i w XX wieku zakładom przemysłowym. W mieście i na jego obrzeżach powstawały huty, kopalnie węgla kamiennego oraz rud cynku i ołowiu, elektrownie oraz inne zakłady przemysłowe i produkcyjne. Wraz z nimi powstawały nowe kolonie robotnicze na przełomie XIX i XX wieku, a po 1945 roku osiedla z wielkiej płyty, które dzisiaj dominują w krajobrazie miasta. Dzięki przemysłowi do miasta, zwłaszcza po II wojnie światowej, przyjeżdżali skuszeni lepszymi zarobkami i możliwością otrzymania własnego „M” mieszkańcy z całej Polski. Liczba ludności Bytomia wzrastała aż do końca lat osiemdziesiątych XX wieku, gdy osiągnęła rekordowy poziom – prawie 240 tys. mieszkańców. Bytom był wówczas trzecim najludniejszym miastem w województwie katowickim, a także znajdował się w czołówce miast w całym kraju.
– To dzięki przemysłowi miasto stale się rozwijało. Oprócz nowych budynków mieszkalnych powstawały również obiekty użyteczności publicznej, jak budynek Sądu Cywilnego /obecnie Urząd Miejski w Bytomiu/, gmach Miejskiej Kasy Oszczędności /Stadtsparkasse/, Biblioteki Miejskiej /Stadtbücherei/ oraz Górnośląskiego Muzeum Krajowego /Oberschlesisches Landesmuseum/ – dzisiejszy budynek Muzeum Górnośląskiego – mówi Tomasz Sanecki, bytomski historyk i autor portalu historycznego Mój Historyczny Blog. – W Bytomiu rozbudowano również dworzec kolejowy, powstała pierwsza na Górnym Śląsku linia tramwajowa, która 27 maja 1894 roku połączyła Bytom z Piekarami Śląskim przez Rozbark i Szarlej oraz wybudowano pierwszą w Niemczech biologiczną oczyszczalnię ścieków wraz ze spalarnią /dzisiejsze obiekty przy ul. Zabrzańskiej w Zamłyniu/ – dodaje Tomasz Sanecki.
Kolejna prelekcja, która odbędzie się 13 maja w Hotelu przy Skarpie będzie więc okazją do przybliżenia nie tylko danych statystycznych dotyczących liczby ludności Bytomia w XIX i XX wieku, ale również najważniejszych obiektów przemysłowych w mieście, które miały decydujący wpływ na gospodarkę miasta. Nie zabraknie także ciekawostek dotyczących Kolonii Zgorzelec, nowej hali dworca PKP z 1929 roku, nowych gmachów użyteczności publicznej oraz zmian zachodzących w mieście w drugiej połowie XIX i w XX wieku.
Śladami postindustrialnych zabytków Bytomia
To temat kolejnej prelekcji, która odbędzie się 27 maja o 17:00 w Hotelu przy Skarpie. Podczas wykładu bytomski historyk Tomasz Sanecki zaprezentuje istniejące do dzisiaj postindustrialne zabytki Bytomia, które na stałe wpisały się w krajobraz i historię miasta oraz jego dzielnic, jak również są świadkami dawnej przemysłowej świetności Bytomia.
Podczas prelekcji przedstawione zostaną m.in. zdjęcia z prowadzonych prac w Elektrociepłowni Szombierki, która przechodzi gruntowną rewitalizację. Jej efekty będziemy mogli poznać jeszcze w 2026 roku.