Piękne zabytkowe kamienice, postindustrialne obiekty po dawnych kopalniach węgla kamiennego oraz rud cynku i ołowiu, a także górujący nad dzielnicą neoromański kościół pw. św. Jacka. Historia oraz zabytki Rozbarku były kolejnym tematem, jaki poruszył podczas prelekcji „Śladami zabytków i górnictwa w Rozbarku” bytomski historyk Tomasz Sanecki. W Hotelu przy Skarpie w czwartek 30 kwietnia Sanecki omówił nie tylko dzieje ważnych zakładów przemysłowych i pozostałych po nich obiektów, ale również przedstawił historię najpiękniejszych i najważniejszych zabytkowych kamienic i budynków użyteczności publicznej.
Prelekcję Tomasz Sanecki rozpoczął od najbardziej znanego w Rozbarku miejsca, a więc dawnej kopalni węgla kamiennego „Rozbark”, która zakończyła fedrowanie w 2004 roku. Historyk nie tylko opowiedział o dziejach nieczynnej już od ponad dwudziestu lat kopalni, ale również jak zmienił się krajobraz pokopalniany na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat.
Kolejnymi punktami wykładu były m.in. zabytkowe kamienice przy ul. Witczaka, które należały do znanej w Rozbarku rodziny Spyrów, okazały budynek przy ulicy Korfantego, gdzie dawniej funkcjonował gmach dawnego Starostwa Powiatowego, a obecnie filia Muzeum Górnośląskiego, a także piękny obiekt na rogu ul. Sokoła i Korfantego, gdzie działał Dom Polski „Ul”. Tomasz Sanecki podczas prelekcji opowiedział również o tym, gdzie przebiega granica między Śródmieściem i Rozbarkiem, jaką rolę pełnił szyb „Witczak” dawnej KWK „Centrum”, dlaczego dawną lampownie po Zakładach Górniczo-Hutniczych „Orzeł Biały” przemianowano na jeden z pierwszych w Polsce loftów oraz jaką historię kryje szyb „Bolko”, ostatnia pozostałość po kopalniach rud cynku i ołowiu w Bytomiu.
Dziedzictwo Zillmannów w Rozbarku
Sanecki podczas czwartkowego wykładu opowiedział również o budynkach zaprojektowanych przez znanych architektów Emila i Georga Zillmannów. Wśród nich były budynki dawnej cechowni i maszynowni szybu „Bończyk” KWK „Rozbark”, budynek cechowni, dyrekcji i markowni zakładów im. Marchlewskiego przy ul. Siemianowickiej oraz istniejąca do dzisiaj Szkoła Podstawowa nr 9 przy ul. Matejki.
Historyk przedstawił dzieje tych obiektów, szkice projektów budynków, które znajdują się w Archiwum Miejskim Urzędu Miejskiego w Bytomiu, archiwalne zdjęcia oraz obecne przeznaczenie budynków, które zachowały się do czasów współczesnych.
Majętna rodzina Spyrów
Prelekcja była także okazją do przedstawienia historii rodziny Spyrów i ich majątków w Rozbarku, w tym zachowanych do dziś pięknych kamienic.
Kamienica przy ul. Witczaka 37 wybudowana została według projektu Carla Bulla w 1884 roku na zlecenie Petera Spyry I. W 1906 roku budynek został rozbudowany według projektu mistrza budowlanego Wilhelma Mokrossa, który powiększył kamienicę od dzisiejszej ulicy Piłsudskiego o jedną kondygnację i poddasze. Kamienica przez wiele lat pozostawała w rękach rodziny Spyrów a jego właścicielami byli m.in. w 1934 roku Hyazinth Spyra a po II wojnie światowej Elżbieta Spyra.
Nazwisko „Spyra” było kiedyś niezwykle popularne w Rozbarku, dlatego też poszczególnym jego przedstawicielom nadawano dodatkowe numery przy nazwiskach. Było to ważne tym bardziej, że przedstawiciele Spyrów byli osobami majętnymi, którzy posiadali wiele kamienic w Rozbarku, m.in. do Petera Spyry należała kamienica przy ul. Witczaka 37, zaś do Petera Spyry II budynek przy ul. Witczaka 33 a do Petera Spyry III kamienica przy ul. Witczaka 39.
Prelekcja „Śladami zabytków i górnictwa w Rozbarku” realizowana jest w ramach projektu „Dziedzictwo poprzemysłowe Bytomia jako cenny zasób kulturowy, ekonomiczny i architektoniczny miasta”. Zadanie to zostało dofinansowane jako inicjatywa oddolna w ramach projektu „Zielony Kwartał KWK Rozbark – Edukacja Zielona Transformacja”.
Kolejna prelekcja odbędzie się w środę 13 maja o godz. 17:00 w Hotelu przy Skarpie przy ul. Wojciecha Kilara 29a. Tematem spotkania będzie „Wpływ przemysłu na rozwój Bytomia w XIX i XX wieku”.
