Żyrowa, wieś w województwie opolskim słynie z przepięknego pałacu, którego historia nierozerwalnie związana jest z najważniejszymi wydarzeniami w Europie, zwłaszcza w XVII wieku.
Zanim powstała okazała rezydencja w Żyrowej, dobra żyrowskie zostały nadane w 1285 roku przez księcia Bolesława Opolskiego zakonowi Cystersów z Jemielnicy. W 1447 roku Żyrowa stała się własnością rodziny Żyrowskich, którzy majątek otrzymali od cesarza Fryderyka III Habsburga za zasługi w wojnie z Osmanami. Posiadłością władali do 1629 roku, bowiem Jerzemu Żyrowskiemu, który przeszedł na protestantyzm, majątek wraz z rezydencją został skonfiskowany z udział w bitwie pod Białą Górą w 1620 roku. Bitwa ta była skutkiem buntu protestantów czeskich i detronizacji króla czeskiego Ferdynanda Styryjskiego /cesarz Ferdynand II/, który zdecydował się na siłowe rozwiązanie buntu swoich poddanych. Ostatecznie rewolta w Czechach została po przegranej bitwie pod Białą Górą 8 listopada 1620 brutalnie stłumiona przez Habsburgów. Wskutek represji, egzekucji, a także emigracji ludność Czech zmniejszyła się z około 4 mln do 800 tys. mieszkańców.
Zdjęcia – Perła województwa opolskiego – Pałac w Żyrowej – fot. Tomasz Sanecki
Po konfiskacie majątku rodzinie Żyrowskim, kolejnymi właścicielami byli: hrabia Melchior Ferdynand von Gaschin, który w 1631 roku kupił dobra w Żyrowie, rozpoczynając jednocześnie rozbudowę rezydencji /trwała do 1644 roku/. Ostatnim właścicielem z rodu von Gaschin był Leopold, który w 1852 roku sprzedał majątek Maxowi Fryderykowi von Hatzfeld – Schönstein. Kolejnymi właścicielami byli: August von Nostitz, bracia von Goedecke, Edward Guradze i od 1899 roku hrabia Johann von Francken-Siestorpf, który w latach 1904 – 1911 dokonał ponownej przebudowy pałacu. Ostatnim właścicielem był Edwin hrabia von Francken-Sierstorpf.
Podczas II wojny światowej w pałacu w Żyrowej znajdowało się archiwum wojskowe, dzięki czemu obiekt był dobrze chroniony, a tym samym przetrwał do 1945 roku w niezmienionym stanie. Dopiero wkroczenie Armii Czerwonej doprowadziło do jego zrabowania i zdewastowania. Gdy Żyrową przejęli Polacy, umieszczono w nim po 1945 roku dom dla sierot – ofiar powstania warszawskiego, a później sanatorium dla dzieci zagrożonych gruźlicą.
Po zamknięciu w 1982 roku prewentorium /obiektu dla dzieci zagrożonych chorobą, w tym przypadku gruźlicą/, pałac trafił w ręce prywatne i zmieniał właścicieli. Obecnie nadal znajduje się w rękach prywatnych, a dzięki przeprowadzonej renowacji obecnie jest prawdziwą ozdobą województwa opolskiego.