To jeden z najbardziej unikalnych zabytków w Polsce, ale również w Europie. Mowa o Beluardzie wraz z Dolnym Zamkiem w Rożnowie w gminie Gródek nad Dunajcem w województwie małopolskim. Budowla to elementy nieukończonej twierdzy – jednej z pierwszych w Polsce warowni o nowożytnej fortyfikacji obronnej – wzniesionej z inicjatywy Jana Tarnowskiego około 1560 roku. W 2025 roku zabytkowy obiekt zakupiła gmina Gródek nad Dunajcem.
Budowę warowni rozpoczęto ze względu na zagrożenie Imperium Osmańskiego na początku XVI wieku, a związane z klęską pod Mohaczem w 1526 roku wojsk węgierskich. Wówczas 29 sierpnia 1526 roku dowodzone przez króla Ludwika Jagiellończyka wojska węgierskie zostały rozgromione przez armię osmańską pod dowództwem sułtana Sulejmana Wspaniałego. Bitwa z jednej strony była punktem zwrotnym w dziejach Węgier, bowiem wkrótce to jedno z najpotężniejszych państw w Europie Środkowo – Wschodniej utraciło niezależność i zostało podzielone na trzy części.
Hetman Jan Tarnowski był znanym teoretykiem wojskowości, a doświadczenie w bitwach oraz podczas oblężenia twierdź z pewnością miało wpływ na budowę warowni w Rożnowie. Beluard zbudowany jest bowiem na planie pięcioboku, a wnętrze tworzy przestrzenna, duża sala z otworami strzelniczymi. Grube mury od 2,5 do 3 metrów, wydatny gzyms, który chronił strzelnicę, a także położenie warowni pozwalała na bardzo skuteczną ochronę przed ostrzałem artyleryjskim.
Warto wspomnieć, że hetman Tarnowski swojego kunsztu wojskowego dowiódł pod Obertynem w 1531 roku, gdzie pokonał liczniejszą armię mołdawską Piotra Raresza, zaś w 1535 roku skutecznie oblegał i zdobył Starodub, gdzie jako pierwszy w Polsce posłużył się sztuką minerską do wysadzenia umocnień obleganego miasta.
Po śmierci hetmana wielkiego koronnego Jana Tarnowskiego w 1561 roku prace przy budowie warowni wstrzymano. Do czasów współczesnych przetrwał beluard oraz mur kurtynowy wraz z bramą wjazdową.
W późniejszych czasach działał tutaj zbór ariański, ludwisarnia, spichlerz zbożowy, zaś w XIX wieku gorzelnia i dworskie magazyny.
