Początki Huty Bismarck bezpośrednio wiążą się z zakończoną wojną francusko-pruską w latach 1870–1871. Z uzyskanej kontrybucji, jaką Prusy otrzymały po wojnie, oraz z inicjatywy świerklanieckiej linii rodu Donnersmarcków w 1872 roku powstała Kattowitzer Aktiengesellschaft für Eisenhüttenbetrieb (Katowicka Spółka Akcyjna dla Hutnictwa Żelaza), której celem była budowa huty w rejonie Świętochłowic. Ostatecznie na miejsce nowego zakładu przemysłowego wybrano jednak Hajduki, gdzie rozpoczęła się jeszcze w 1872 roku – po nadzorem późniejszego dyrektora, Wilhelma Kollmanna – budowa nowej huty, którą ukończono już w 1873 roku. Na cześć kanclerza Rzeszy i architekta zjednoczenia Niemiec – Ottona von Bismarcka, zakład otrzymał nazwę Bismarckhütte oraz logo z literą „B” w koronie. Produkcja w zakładzie ruszyła już 2 września 1873 roku.
Nową hutę w Hajdukach stale rozbudowywano, zatrudniając w niej coraz większą liczbę pracowników. Wokół niej powstawały kolejne obiekty przemysłowe, jak Zakłady Koksochemiczne, co prowadziło do rozbudowy Górnych i Dolnych Hajduk, gdzie wybudowano m.in. budynki użyteczności publicznej, a także połączono obydwie gminy liniami tramwajowymi z okolicznymi miastami takimi jak: Królewska Huta, Bytom czy Katowice.
W 1903 roku doszło do połączenia Górnych i Dolnych Hajduk w jedną gminę, która otrzymała nazwę Bismarckhütte. W nowym mieście powstały na początku XX wieku m.in. ratusz, poczta, dworzec kolejowy oraz nowy budynek dyrekcji huty. Huta pełniła ważną funkcję w czasie I wojny światowej, kiedy produkowano w niej m.in. blachy na potrzeby przemysłu zbrojeniowego. Diametralne zmiany zaszły w zakładzie po plebiscycie i powstaniach śląskich, gdy Górny Śląsk podzielono między odrodzoną Polskę a Niemcy. Gmina Bismarckhütte znalazła się po polskiej stronie. Wówczas dokonano również zmian w nazewnictwie gminy i huty. Gminę Bismarckhütte przemianowano na Wielkie Hajduki, zaś nazwę huty spolszczono na Huta Bismarcka.
W okresie międzywojennym produkty huty – rury bez szwów wykorzystywano przy budowie portu w Gdyni oraz na potrzeby przemysłu naftowego i gazowego. W latach trzydziestych doszło również do kolejnej zmiany nazewnictwa huty. Hutę Bismarck przemianowano na Hutę Batory, dzięki czemu zakład nadal mógł się posługiwać swoim charakterystycznym znakiem towarowym w kształcie litery „B”.
Okres II wojny światowej to nie tylko ponowna zmiana nazewnictwa huty i powrót do nazwy Bismarckhütte, ale również przekształcenie produkcji na cele zbrojeniowe. W chorzowskiej hucie (1 kwietnia 1939 roku Wielkie Hajduki włączono do Chorzowa, a nową dzielnicę miasta nazwano Chorzowem Batorym) produkowano m.in. blachy na potrzeby wozów opancerzonych, a także wyroby niezbędne do budowy łodzi podwodnych.
W 1945 roku huta, podobnie jak wiele innych zakładów na Górnym Śląsku, ucierpiała wskutek rabunkowego wywozu przez Rosjan sprzętu niezbędnego do produkcji. Mimo to już pod koniec lat czterdziestych w chorzowskiej hucie zanotowano wzrost produkcji (w 1949 roku huta wyprodukowała 122 tys. ton stali).
W kolejnych latach huta była rozbudowywana i modernizowana. W 1961 roku oddano w zakładzie walcarkę quarto, co umożliwiło zwiększenie wydajności produkcji blach grubych, które wykorzystywane były w przemyśle okrętowym, zbrojeniowym oraz do budowy mostów. Zwiększenie możliwości produkcyjnych było widoczne w latach siedemdziesiątych XX wieku, gdy w 1975 roku wyprodukowano około 240 tys. ton stali przy załodze liczącej około 10 tys. pracowników.
W latach dziewięćdziesiątych Huta Batory, podobnie jak wiele innych zakładów hutniczych na Górnym Śląsku, przeszła transformację gospodarczą. Huta została przekształcona w spółkę akcyjną, jak również rozpoczęła się jej restrukturyzacja poprzez podział na mniejsze spółki. W 2005 roku podzielony majątek huty przejęła spółka Alchemia S.A., w ramach której do dzisiaj na terenie huty funkcjonują Oddział Walcownia Rur Batory i Oddział Stalownia Batory oraz jako osobny podmiot gospodarczy – Walcownia Blach Batory sp. z o.o., będąca częścią Grupy Kapitałowej Węglokoks.
Zdjęcia:
Bismarckhütte 1872-1922, sygnatura: 349223 III, data wydania: po 1922 roku, za Śląska Biblioteka Cyfrowa, domena publiczna;
Pilgerschrittwalzwerk, „Bismarckhütte 1872-1922”, sygnatura:349223 III, data wydania: po 1922 roku, za Śląska Biblioteka Cyfrowa, domena publiczna;
Reduzierwalzwerk, „Bismarckhütte 1872-1922”, sygnatura:349223 III, data wydania: po 1922 roku, za Śląska Biblioteka Cyfrowa, domena publiczna;
„Huta Bismarcka” w Chorzowie Batorym, Autor: Pierzchalski Stefan (1876-1930). Fotograf, sygnatura: G 454/43 III, data wydania: po 1922 roku, za Śląska Biblioteka Cyfrowa, domena publiczna;
Panorama Bismarckhütte, „Bismarckhütte 1872-1922”, sygnatura:349223 III, data wydania: po 1922 roku, za Śląska Biblioteka Cyfrowa, domena publiczna.