Inżynierowie Hitlera – Todt, Speer i inni – recenzja książki

III Rzesza swoją potęgę w trakcie II wojny światowej zawdzięczała inżynierom, którzy najpierw przygotowali Niemcy do wojny, a później – już od 1943 roku kiedy wojna dla Hitlera zaczęła się toczyć nie po jego myśli – potrafili utrzymać tempo produkcji niemieckiego przemysłu kosztem istnienia tysięcy robotników przymusowych. O tym, kto stał za utrzymywaniem wojennej produkcji w Rzeszy, a także co stało się z dwoma głównymi postaciami Rzeszy odpowiedzialnymi za wojenną produkcję i realizowane obiekty architektoniczne oraz mającymi realny wpływ na Hitlera, opisuje w swojej książce „Inżynierowie Hitlera”, dawny sektetarz prasowy amerykańskiego Kongresu, dziennikarz i producent radiowy oraz telewizyjny – Blain Taylor.

W publikacji „Inżynierowie Hitlera” autorstwa Blaina Taylora poznamy dwóch głównych inżynierów – Fritza Todta i Alberta Speera, którzy mieli ogromny wpływ na sytuację Niemiec w latach trzydziestych i czterdziestych XX wieku. To ci dwaj inżynierowie i architekci byli odpowiedzialni za cud techniczny w III Rzeszy. Pierwszy z nich – Fritz Todt zachwycił Niemcy, Europę i świat budując autostrady, które połączyły najważniejsze miasta Rzeszy Niemieckiej oraz były katalizatorem do zwiększenia produkcji samochodów osobowych, a w czasie wojny służyły szybkiemu przerzuceniu wojsk ze wschodu na zachód. Fritz Todt był dla Hitlera jedną z najważniejszych postaci przed i w czasie II wojny światowej. To właśnie on stanął na czele Organisation Todt /OT/ odpowiedzialnej za budowę wojskowych obiektów i dróg. OT powstała w 1938 roku i zarządzana była przez Fritza Todta aż do jego tragicznej śmierci, po czym nadzór nad nią przejął jego następca Albert Speer.

Reichsminister Albert Speer oraz Xaver Dorsch – Dyrektor Ministerialny, Szef Centrali Organizacji Todt, źródło: Bundesarchiv, Bild 183-B22744 / Weinbach / CC-BY-SA 3.0

Blain Taylor ukazuje w swojej publikacji osiągnięcia Todta, wskazuje w jaki sposób udało się III Rzeszy przezwyciężyć kryzys z 1929 roku, zmniejszyć bezrobocie, a także zmienić gospodarczo Niemcy, które z każdym rokiem lat trzydziestych XX wieku przygotowywane były do wojny. Taylor analizuje także zagadkową śmierć Fritza Todta, który zginął w wypadku samolotowym w 1942 roku. Historyk próbuje odpowiedzieć na pytanie: Czy ktoś stał za śmiercią Todta, czy był to po prostu nieszczęśliwy wypadek?. Analizując śmierć szefa OT, Blain Taylor wskazuje na jego rywali, wśród których byli Heinrich Himmler, Martin Bormann, Herman Göring, a nawet Albert Speer. Autor przedstawia w związku z tym zarówno fakty, jak również hipotezy dotyczące wypadku i śmierci Todta, a także zastanawia się, co by było gdyby Todt przeżył wojnę oraz jaki wyrok zapadłby na niego podczas procesu w Norymberdze.

Konstruktor samochodowy Stefan Tyszkiewicz (z prawej) i inżynier Fritz Todt z Berlina (z lewej), Sygnatura dawna: 1-G-1191, źródło Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna

Autor książki prezentuje również dokładną sylwetkę następcy Todta – Alberta Speera, jego działania mające na celu podtrzymanie niemieckiej gospodarki wojennej, dzięki której Niemcy mogły prowadzić wojnę. Taylor skupił się również na rywalizację o wpływy w III Rzeszy, gdzie zausznicy Hitlera próbowali zwiększać swoją władzę kosztem innych prominentnych przywódców w nazistowskich Niemczech. Warto wspomnieć, że Taylor opisuje także powojennej losy Speera, jego grę przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowych w Norymberdze, gdzie walczył o swoje życie. Jego dwuznaczna postawa uratowała mu życie, a zeznania sprzeczne z linią obrony pozostałych nazistowskich zbrodniarzy miały wpływ na wyrok, jaki zapadł dla Speera w Norymberdze. Speer został skazany na 20 lat, mimo że Sowieci domagali się jego powieszenia. Kiedy odsiadywał swój wyrok w więzieniu w Spandau nawet zza krat prowadził ożywioną działalnością mającą na celu zabezpieczenie jego rodziny i siebie samego.

Szczególnie cenny jest opis Blaina Taylora już na początku książki, gdzie pisze:

„Po wielokrotnej lekturze nasunęły mi się pewne wnioski. Doszedłem z czasem do przekonania, że Speer w istocie nie był, jak twierdził aż do śmierci, apolitycznym technokratą o artystycznym usposobieniu, lecz czołowym nazistowskim politykiem i manipulatorem. A także uzdolnionym aktorem i łgarzem: od początku wiedział o Holokauście, podobnie jak zresztą inni czołowi nazistowscy przywódcy”

Tym samym jego postawa zarówno podczas procesu, jak i po nim oraz w dzisiejszych czasach jest potępiana, a jej celem była tylko walka o własną skórę. Blain Taylor sporo miejsca poświęcił także programowi V1 i V2, a także niemieckim naukowcom próbującym stworzyć dla III Rzeszy bombę atomową. Autor zauważa, że tacy naukowcy jak Walter Dornberger, Werner von Braun czy Hans Kammler, nigdy nie odpowiedzieli za swoje czyny. Von Braun został szefem programu kosmicznego w Stanach Zjednoczonych i nigdy nie odpowiedział za udział i stworzenie broni odwetowej – V (Vergeltungswaffe), która spadała na miasta angielskie i belgijskie. Z kolei Hans Kammler dowodzący pod koniec wojny cały programem Vergeltungswaffe – niemiecką bronią odwetową i nadzorując podziemne obozy pracy w Niemczech, zniknął w tajemniczych okolicznościach.

Adolf Hitler i Albert Speer w 1943 roku, Sygnatura: 3/2/0/-/12159, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna

Tym samym jak pokazuje książka Blaina Taylora zbrodnie nazistowskich naukowców oraz osób nadzorujących cały proces produkcji uszły im na sucho. Po II wojnie światowej trwająca zimna wojna była dla nich szansą, aby uniknąć sprawiedliwości. Ich umysły i posiadania wiedza były dla Amerykanów, Brytyjczyków oraz Rosjan cenniejsze niż odpowiedzialność za zbrodnie, jakich dopuścili się podczas wojny.

Dla historyków, ale również każdego, kto interesuje się II wojną światową oraz tajemnicami związanymi z tajną bronią książka Blaina Taylora z pewnością będzie ciekawą lekturą związaną z jedną z najważniejszych dziedzin gospodarki niemieckiej – produkcją wojenną. Autor skupił swoje dociekania również nad niemiecką bombą atomową, a także próbą odpowiedzi na pytanie: Czy nazistowskie Niemcy mogły wyprodukować przez Stanami Zjednoczonymi bombę atomową oraz co by się stało gdyby użył jej Hitler? Warto podkreślić, że Taylor podjął również temat sabotowania w III Rzeszy programu atomowego, a także ukrywania części informacji o pracach nad bronią jądrową przed Hitlerem.

Blain Taylor – dawny sektetarz prasowy amerykańskiego Kongresu, dziennikarz i producent radiowy oraz telewizyjny. Zajmował się historią nazistowskich Niemiec.

Minister komunikacji III Rzeszy Julius Dorpmuller, minister przemysłu zbrojeiowego III Rzeszy Fritz Todt, duński poseł Mohr i duśki minister robót publicznych Gunnar Larsen na przyjęciu w Berlinie, Sygnatura dawna: 2-12332, Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna

Autor: Blain Taylor;

Tytuł: „Inżynierowie Hitlera – Todt, Speer i inni”;

Wydawca: Wydawnictwo RM;

Miejsce i rok wydania: Warszawa 2025 rok – wydanie szóste;

Liczba stron: 464;

Cena: 44,99 zł

Książkę można zakupić w Wydawnictwie RM

Przewijanie do góry