Pierwsze wzmianki o Hucie Zabrze (Donnersmarckhütte) pochodzą już z 1782 roku, gdy na obszarze obecnej huty działała kuźnia. Rozwój huta zawdzięczała jednak hrabiemu Guido Henckel von Donnersmarckowi, który założył w 1850 roku warsztat hutniczy z koksownią. Dwa lat później, w 1852 roku uruchomiony został pierwszy wielki piec, a w 1858 roku odlewnię żeliwa.
za Narodowe Archiwum Cyfrowe
W 1872 roku huta stała się częścią wielkiego kompleksu, w skład którego wchodziła: kopalnia węgla kamiennego „Concordia” w Zabrzu, która od 1872 roku wraz z włączoną do niej kopalnią „Amalia” /w 1876 roku/ oraz hutą Donnersmarck i koksownią należała do spółki akcyjnej „Donnersmarckhütte, Oberschlesische Eisen und Kohlenwerke, Aktien Gesellschaft”. Rozwój górnictwa węgla kamiennego, a także hutnictwa w Zabrzu, które były wówczas wsią, przyczyniły się do urbanizacji i industrializacji, dzięki czemu w 1922 roku Zabrze uzyskały prawa miejskie.
Po II wojnie światowej utworzone zostało państwowe przedsiębiorstwo Huta „Zabrze”, które dostarczało na potrzeby krajowe m.in. maszyny i urządzenia, konstrukcje stalowe oraz przyczyniło się do modernizacji polskiego przemysłu powojennego. Po zmianach gospodarczych na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku Huta „Zabrze” przeszła restrukturyzację. W 1991 roku Huta „Zabrze” została przekształcona w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa Huta Zabrze S.A., zaś w 1997 roku Narodowy Fundusz Inwestycyjny Progress sprzedał 33% akcji Huty Zabrze S.A. polskiej spółce ALLY
W tym samym roku na bazie oddziałów i wydziałów Huty Zabrze S.A. powstały nowe spółki akcyjne, w tym m.in. Zakład Odlewniczy Metali Żelaznych i Nieżelaznych, Zakład Budowy Maszyn i Urządzeń Elektromechanicznych oraz Zakład Urządzeń Dźwigowych i Konstrukcji Stalowych.
W 2007 roku 100% akcji Huty Zabrze S.A. Zostało zakupionych przez działające w Zawierciu przedsiębiorstwo BSK RETURN. W 2024 roku z kolei spółka Huta „Zabrze S.A. połaczyły się ze spółką Return S.A w Zabrzu, zaś dwa lata później, w 2026 roku 100% akcji zostało przejęte przez SK Fundacja Rodzinna, co oznaczało wyjście Huty Zabrze S.A z Grupy Kapitałowej BSK RETURN oraz powstanie samodzielnego przedsiębiorstwa Huta Zabrze S.A.
Warto wspomnieć, że w Hucie Zabrze S.A. działa Zakład Odlewniczy specjalizujący się w wytapianiu żeliwa szarego, żeliwa sferoidalnego oraz staliwa. Ponadto zakład oferuje także produkcję i montaż konstrukcji stalowych oraz kompleksowe usługi w zakresie obróbki mechanicznej wielkogabarytowych elementów stalowych.
Zdjęcia:
O/S. Industrie. Donnersmarckhütte, data publikacji przed 1939 rokiem, za Śląską Biblioteką Cyfrową, źródło: G 455_2/210 III, domena publiczna; za Narodowe Archiwum Cyfrowe.
Zabrze O/S. Auf der Erde, Donnersmarckhütte, pocztówka z około 1914 roku, za Śląską Biblioteką Cyfrową, źródło: PA 324, domena publiczna;za Narodowe Archiwum Cyfrowe.
Huta „Zabrze” (niem. Donnersmarckhüttte) w Zabrzu, sygnatura: 3/8/0/341/710, daty wykonania zdjęć: 1918 – 1944, Zespół: Krajowy Urząd Dokumentacji Fotograficznej – Górny Śląsk, domena publiczna, za Narodowe Archiwum Cyfrowe;
Koksownia Concordia – na pierwszym planie widoczne baterie koksowni, dalej huta Donnesmarcków (później Huta „Zabrze”), sygnatura: 3/8/0/341/710, Zespół: Krajowy Urząd Dokumentacji Fotograficznej – Górny Śląsk, Daty: 1918 – 1944, domena publiczna, za Narodowe Archiwum Cyfrowe.