„Edisona metalurgii”. Kim był Tadeusz Sendzimir

Opatentował około 120 wynalazków, był twórcą znanego na całym świecie tzw. „Procesu Sendzimira”, czyli linii technologicznej ciągłego wyżarzania i cynkowania blach stalowych na skalę przemysłową. Ponadto wdrożył do przemysłowej produkcji własną metodę walcowania cienkiej blachy na zimno oraz uruchomił walcarkę według własnej koncepcji w hucie w Nowym Bytomiu. Był jednym z najwybitniejszych polskich inżynierów, metalurgów i wynalazców XX wieku związanych z przemyłem metalugicznym. Jego wynalazki stosowano m.in. w Polsce, Stanach Zjednoczonych, Francji czy Wielkiej Brytanii. Tadeusz Sendzimir, na cześć którego w 1990 roku nadano imię hucie w Nowej Hucie pod Krakowem, miał przydomek „Edisona metalurgii” w dowód uznania jego nowatorskich wynalazków, które zrewolucjonizowały przemysł metalugiczny.

Fotografia Kombinatu Metalurgicznego Huta im. Lenina (późniejsza Huta im. Tadeusza Sendzimira) wykonana z trzeciego komina stalowni martenowskiej, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygnatura: 29/4600/0/-/810, Zespół Fotografie i filmy Andrzeja Słoty, Prawa należą do Narodowego Archiwum Cyfrowego

Tadeusz Sendzimir urodził się 15 lipca 1894 roku we Lwowie, który wówczas był częścią Austro-Węgier. Po ukończeniu gimnazjum, rozpoczął studia na wydziale mechanicznym, ale naukę przerwał mu wybuch I wojny światowej w 1914 roku. Po zajęciu Lwowa przez Rosjan, Tadeusz Sendzimir pracował w warsztacie samochodym, a później jako sekretarz w rosyjsko-amerykańskiej Izbie Handlowej. Po rewolucji w Rosji wyjechał na Syberię, a następnie do Szanghaju, gdzie dzięki wsparciu Banku Azjatycko-Rosyjskiego uruchomił tam fabrykę drutu, śrub, gwoździ i nitów. To właśnie tam wynalazł znany na całym świecie tzw. „Proces Sendzimira”, czyli innowacyjną metodę ocynkowania.

Fotografia Kombinatu Metalurgicznego Huta im. Lenina (późniejsza Huta im. Tadeusza Sendzimira) wykonana z trzeciego komina stalowni martenowskiej, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygnatura: 29/4600/0/-/811, Zespół Fotografie i filmy Andrzeja Słoty, Prawa należą do Narodowego Archiwum Cyfrowego

W 1929 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, jednak ze względu na światowy kryzys Sendzimir nie mógł zrealizować tam swoich pomysłów, co spowodowało że wrócił do Polski w 1930 roku. W kraju zaangażował się w rozwój śląskiego przemysłu metalurgicznego. W Nowym Bytomiu (dzisiaj dzielnica Rudy Śląskiej) w 1932 roku zainstalował i uruchomił wynalezioną przez siebie walcarkę, zaś w Katowicach w 1933 roku uruchomił cynkownię wykorzystującą technologię ciągłego wyżarzania i cynkowania blach stalowych na skalę przemysłową znaną w świecie jako „Proces Sendzimira”. W 1934 roku w hucie „Pokój” w Nowym Bytomiu wdrożył również wynalezioną przez siebie przemysłową metodę walcowania cienkiej blachy na zimno.

Artykuł prasowy poświęcony Tadeuszowi Sendzimirowi, źródło: Trybuna Robotnicza, 1990, nr 81, Wydawca: RSW „Prasa – Książka – Ruch” Śląskie Wydawnictwo Prasowe, Miejsce wydania: Katowice, Data wydania: 1990 rok, sygnatura: 5521 IV, za Śląska Biblioteka Cyfrowa, własność: Polskapress, licencja – rozpowszechnienie utworu on-line poprzez udostępnienie w Internecie w ramach Śląskiej Biblioteki Cyfrowej dla wszystkich, bez ograniczeń

W kolejnych latach patenty Tadeusza Sendzimira trafiły do Francji, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. Wybuch II wojny światowej zastał go podczas zagranicznego pobytu w Stanach Zjednoczonych, gdzie osiadł na stałe. Tam odniósł kolejny sukces zgłaszając ponad 70 patentów, a jego wynalazki służyły w przemyśle metalurgicznym, w tym m.in. walcarka planetarna (walcowanie na gorąco), którą stosowano na całym świecie.

Tadeusz Sendzimir nigdy już nie wrócił do Polski, pozostając na emigracji w Stanach Zjednoczonych. W 1973 roku Senat Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie nadał mu tytuł doktora honoris causa. Sendzimir zmarł 1 września 1989 w Jupiter na Florydzie. 4 maja 1990 nadano jego imię hucie w Nowej Hucie, zwanej dawniej Hutą im. Lenina. 

Artykuł poświęcony Hucie „Pokój w Nowym Bytomiu, źródło: Wiadomości Rudzkie, 1995, [R. 4], nr 18, Miejsce wydania: Ruda Śląska, Data wydania: 1995 rok, sygnatura: 565503 IV, za Śląska Biblioteka Cyfrowa, własność: Polskapress, licencja – rozpowszechnienie utworu on-line poprzez udostępnienie w Internecie w ramach Śląskiej Biblioteki Cyfrowej dla wszystkich, bez ograniczeń
Przewijanie do góry