Psychologia zła – recenzja książki

II wojna światowa to nie tylko największy konflikt zbrojny w historii wojen na świecie, ale okres, w którym dokonano niezliczonych zbrodni na niewinnych osobach. Po bestialstwie hitlerowskiego reżimu pozostały dzisiaj obozy zagłady, między innymi w Polsce, gdzie w Oświęcimiu, Treblince, Majdanku czy Sobiborze dokonywano masowych zbrodni. Czym kierowali się nazistowscy niemieccy zbrodniarze, którzy stworzyli milionom osób piekło na ziemi? Na pytanie to próbuje odpowiedzieć Joel E, Dimsdale, autor publikacji „Psychologia zła”.

Autor książki dzięki wieloletniej praktyce jako psychiatra, a także korzystając z postępów, jakie dokonały się w medycynie, neurobiologii i psychologii od czasów II wojny światowej, prezentuje oblicze zła, których twarzami byli nie tylko przywódcy III Rzeszy Niemieckiej, ale zwykłe osoby, otrzymujące w swoje ręce władzę nad innymi. Dimsdale próbuje również współcześnie zrozumieć, jak mogło dojść do największego w dziejach ludobójstwa, które pochłonęło miliony niewinnych ofiar.

Rozpoczynając swoją pracę Joel Dimsdale analizuje, co skłoniło nazistowskich przywódców do ludobójstwa oraz pokazuje, że ich działanie było w pełni zaplanowane i nakierowane głównie na eksterminację określonych grup, jak: Żydów, Romów, Słowian, homoseksualistów, świadków Jehowy czy chorych umysłowo. Z pewnością, co wykazuje autor, prowadzona eksterminacja odbijała się na psychice oprawców, jednak prominentni działacze nazistowscy próbowali ich wspierać, twierdząc, że działają w imię wyższych zasad i dla dobra rasy aryjskiej. Tym samym autor ukazując cytaty Franka czy Himmlera, udowadnia, że niemieccy przywódcy doskonale zdawali sobie sprawę ze zbrodni, jakich dokonywano codziennie na tysiącach niewinnych osób.

W dalszej części pracy Dimsdale prezentuje powstanie, zasady działania i postać komendanta /Burtona C. Andrusa/ obozu internowania Ashcan, gdzie przetrzymywano prominentnych działaczy nazistowskich, wśród których była największa „gwiazda” - Hermann Göring. W tej części książki autor pokrótce opisuje również postać Douglasa Kelleya – psychiatry oraz dwóch kolejnych zbrodniarzy – Roberta Leya i Juliusa Streichera.

Chcąc jednak dokładnie przeanalizować zło, jakie stworzyli nazistowscy przywódcy, Joel Dimsdale  sięga do procesu norymberskiego, w wyniku którego większość z oskarżonych zbrodniarzy zostało skazanych na śmierć lub dożywocie. Autor opisuje wydarzenia, które doprowadziły do powołania Międzynarodowego Trybunału Wojskowego i tzw. procesów norymberskich, jak również pokazuje, jak wyglądały procesy w odbiorze opinii publicznej. Dimsdale analizuje także zachowanie oskarżonych, którzy całą winę próbowali zrzucić na innych, zwłaszcza nieżyjących Hitlera i Himmlera. Jak pokazał jednak proces w Norymberdze takie zachowanie oskarżonych w niczym im nie pomogło, bowiem ujawnione zbrodnie, relacje świadków oraz prezentowane dowody świadczyły przeciwko nim.

Szczególnie interesujące są opisy czterech zbrodniarzy wojennych, które autor zamieścił w publikacji. Wśród nich są: Robert Ley, Herman Göring, Julius Streicher i Rudolf Hess. Dimsdale wybierając właśnie te, a nie inne osoby z ławy oskarżonych, chciał pokazać, jak złożona była psychika tych ludzi, którzy poddani drobiazgowej analizie, do dziś budzą zainteresowanie psychiatrów. Warto również wspomnieć, że autor opisując zachowanie zbrodniarzy wojennych oraz ich stan psychiczny podczas procesu, zawarł w swojej pracy wyjaśnienie, dlaczego testy psychologiczne zbrodniarzy wojennych przez tyle lat znajdowały się w ukryciu. Dimsdale ujawnia w także konflikt pomiędzy Douglasem Kelley’em i Gustavem Gilbertem, którzy mieli dostęp do oskarżonych zbrodniarzy w procesie norymberskim i badali ich pod kątem psychiatrycznym i psychologicznym.  Co istotne przytacza również opinie wpływowych postaci świata nauki, które z punktu widzenia psychologii społecznej oceniły zjawisko „zła”, które według Kelleya mogło się rozwinąć wszędzie i u każdego człowieka. Dimsdale zwraca również uwagę na fakt, że zainteresowanie zbrodniarzami wojennymi i procesem norymberskim malało wraz z upływem lat, jednak na nowo odżyło w czasie procesu Eichmanna w 1961 roku.

Publikacja Joela E. Dimsdale’a to interesujące spojrzenie psychologów na istotę zła i zachowanie oraz podejmowane decyzje przez największych zbrodniarzy wojennych. To również próba odpowiedzi na pytanie: Czy zło jest w każdym z nas i każdy z nas /nawet nieświadomie/ może stać się bestią, podobną do tych, które narodziły się w nazistowskich Niemczech? Autor prezentując badania psychologów, a szczególnie Douglasa Kelleya, który uważał, że większość zbrodniarzy wojennych była zwykłymi ludźmi, pokazuje jak człowiek mając władzę może przeistoczyć się w zbrodniarza. Książka Dimsdale’a zainteresuje nie tylko historyków, ale każdego, kto chciałby poznać istotę zła, które narodziło się w Niemczech pod przywództwem nazistów i miało katastrofalny wpływ na losy Europy i milionów niewinnych osób.

Autor:  Joe E. Dimsdale;
Tytuł: Psychologia zła;
Wydawca: Wydawnictwo RM;
Miejsce i rok wydania: Warszawa 2017;
Liczba stron: 238;
Cena: 29,99 zł;
Książkę można zakupić u Wydawcy

Wyjątkowo Polecam! Bardzo dobra publikacja!!!