KARTKA Z KALENDARZA - 30 LISTOPAD

30 listopada 1939 roku Związek Radziecki zaatakował Finlandię, rozpoczynając tzw. wojnę zimową.

Wojnę poprzedziły żądania, jakie ZSRR wystąpił do rządu fińskiego 12 października 1939 roku. Stalin domagał się przesunięcia w kierunku północno-zachodnim granicy o 25 kilometrów, demontażu umocnień oraz udostępnienia na okres 30 lat półwyspu Hanko dla baz marynarki i lotnictwa sowieckiego. Sowieci w zamian oferowali słabo zaludnione terytorium w Karelii, obejmujące głównie nieużytki i tajgę.

Rząd fiński odmówił spełnienia żądań sowieckich, wobec czego ZSRR rozpoczęło 30 listopada 1939 roku działania wojenne. Finowie wykorzystując tzw. linię  Mannerheima – pas umocnień powstałych z inicjatywy marszałka Carla von  Mannerheima /był głównodowodzącym wojsk fińskich w czasie wojny zimowej/, przez dłuższy czas odpierali ataki sowiecki, które pokazały – mimo ogromnej przewagi Armii Czerwonej – jej słabość. Finom sprzyjały ponadto trudne, lesiste tereny oraz mroźna i śnieżna zima, która również miała wpływ na tempo działań Sowietów.

Dopiero w lutym 1940 roku kolejna ofensywa Armii Czerwonej spowodowała, że Finowie musieli do obrony kraju rzucić ostatnie odwody, a mimo to wobec przewagi Rosjan zmuszeni zostali do ewakuacji bazy morskiej w Koivisto, co umożliwiło Rosjanom wykonanie manewru oskrzydlającego przez zamarzniętą Zatokę Fińską. Armii Czerwonej udało się zdobyć przyczółki na tyłach wojsk fińskich i odciąć Viipuri. Wobec przewagi Rosjan i wyczerpania sił, rząd fiński rozpoczął rokowania, zakończone 13 marca pokojem w Moskwie.

Finowie na mocy traktatu pokojowego utraciły około 35. tysięcy km2 na Przesmyku Karelskim, w tym miasto Viipuri, ale utrzymała pełną suwerenność. Finowie stracili około 25 tysięcy żołnierzy zabitych i rannych, zaś Armia Czerwona nawet ponad 250 tysięcy zabitych i rannych.

Wojna zimowa obnażyła słabość Armii Czerwonej, pozbawionej skutecznych oficerów, którzy zginęli w wyniku stalinowskich czystek. Ten fakt potwierdził się w czerwca 1941 roku kiedy III Rzesza Niemiecka zaatakowała Związek Radziecki.

Zdjęcie: Carl Mannerheim, marszałek fiński. Fotografia sytuacyjna za biurkiem, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygnatura: 2-15628.